1- روش حل مسئله

رسيدن به هدف در هر اقدامي"نوعي حل مسئله است.

مراحل روش حل مسئله ( الگوي جان ديويي)

1- مشخص كردن مسئله در تمام ابعاد براي شاگردان

2-جمع ؟آوري اطلاعات براي ساخت فرضيه

3-فرضيه سازي بر اساس حدس گمان اوليه

4- آزمايش فرضيه ها توسط شاگردان و ثبت نتايج آزمايش ها  كه درستي يا نادرستي فرضيه ها
مشخص گردد.
5- نتيجه گيري" تعميم و كاربرد فضيه ها ي مورد قبول جهت استفاده ديگران

مراحل روش حل مسئله ( جورج پوليا)

1- درك و فهم مسئله توسط شاگردان بوسيله: توجه دادن ذهن فراگيران به مسئله- تشريح واژه هاي كليدي- بيان مسئله توسط فراگيران به زبان ساده- تعيين معلومها و مجهول ها ي مسئله- تشخيص شرايط و محدوديتهاي مسئله- رسم شكل يا نمودارجهت فهم بهتر مسئله براي شاگردان –نقش راهنما بودن معلم و فعال بودن شاگردان)

2- نقشه كشي يا طراحي براي حل مسئله- در اين مرحله مسئله حل نمي شود "بلكه نقشه هايي طرح وبهترين آنها انتخاب مي شود

3-  اجراي نقشه و راهبردهاي انتخاب شده. كه در اين مرحله مهارت هاي لازم براي انجام پروژه  را  آموزش مي دهيم " نيروها و امكانات را سازماندهي مي كنيم" وعملكرد روش ها را بعد از حل واجرا  توسط شاگردان "به مقايسه مي گذاريم

4- بازنگري و كنترل " كه شاگردان مراحل انجام شده را دوباره با كمك معلم " كنترل و ارزشيابي مي كنند. در اين مرحله شاگردان مواردي چون"كنترل و مقايسه چند مورد از نقشه ها-توصيف و تشريح جواب مسئله و نوشتن توضيحات  پاياني – حل بعضي از مسائل  مشابه – مقايسه جوابهاي به دست آمده – ارتباط دادن جوابها با اهداف صورت مسئله –تعميم دادن جواب ها "تعميم  نتايج و استفاده از آنها در مو قعيتهاي جديد

***************
2- روش ايفاي نقش

يكي از روشهايي كه در تكوين شخصيت فردي و اجتماعي شاگردان سهم زيادي دارد "روش ايفاي  نقش است "زيرا نمونه هاي كوچكي از ايفاي نقشهاي زندگاني است و بهتر از بقيه روش ها شاگردانرا در عرصه زندگي مي آزمايد.

امتيازات روش ايفاي نقش

1- ايجاد شور وشوق و انگيزه دروني در فراگيران

2-مشاركت وفعاليت كليه شاگردان

3- كاهش كم رويي و خجالت شاگردان

4- افزايش مهارتهاي رواني – حركتي شاگردان

5- تقويت نگرشها و طرز تفكر جديد وقبول ارزشهاي اجتماعي توسط شاگردان

6-تقويت قدرت مديريت و سازماندهي شاگردان د ركلاس و آينده شغلي آنها


شركت كنندگان در روش ايفاي نقش

الف-معلم در مقام مسئول اجراء و هماهنگ كننده فعاليتها

ب- عده اي از شاگردان  درنقش بازيگران اصلي و يك نفر در هر كروه به عنوان كارگردان

ج-مشاهده كنندگان :بقيه شاگردان تماشاچي اند ودر پايان اجراي نمايش " ارزشياب و تحليل گر نمايش مي باشند


مراحل روش ايفاي نقش

1-انتخاب موضوع ( درسي يا موضوعات دلخواه)

2- نوشتن نمايش نامه: كليه فعاليتها از شروع تا پايان را شاگردان با كمك و هدايت معلم نوشته  و اهداف اصلي موضوع درس را در يكايك مراحل  مي گنجانند.

3- تعيين نقش ها  براي شاگردان بر اساس توانايي و علاقه آنان

4- تهيه امكانات و تجهيزات لازم بر اساس نمايش نامه تدوين شده  و صحنه آرايي جذاب.

5- آمادگي و تمرين مقدماتي ( حفظ نقش ها – مطالعه نمايش نامه و اطلاع از نقش ديگران- شناخت وسايل و امكانات- تمرين به صورت متوالي)

6-اجرا كردن نمايش  در حضور شاگردان و معلم  و هدايت و كار گرداني نمايش توسط معلم  تاروش از اهداف دور نشود.

7- بحث و بررسي و ارزشيابي  : در پايان نمايش شاگردان تماشاچي به صورت گروهي و با هدايت معلم كليه مراحل را بررسي و ارزشيابي مي كنند و نكات مثبت و منفي آن را به معلم ارائه مي دهند. در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند


**************
3-  روش بارش يا طوفان فكري

اين روش جهت تقويت زمينه هاي  بالقوه  خلاقيت  شاگردان  است و يكي از مسيرهاي  ساخت اين فضا"به كارگيري روشهاي تدريس خلاق و خلا قيت زاست.در فرايند خلايت"سه محور اصلي وجود دارد:

1- دانش و مهارت و اطلاعات زمينه اي مناسبي در مورد موضوع شاگردان داشته باشند.

2- انگيزه  دروني قوي در شاگردان وجود داشته باشد.

3- تفكر خلاق داشته باشند . اين بوسيله بارش  فكري و مغزي ميسر مي گردد.


تعريف بارش فكري :

اجراي فن و گردهم آيي اي كه از طريق آن"عده اي مي كوشند براي يك مسئله به خصوص " با انباشتن تمام افكار وانديشه هايي كه همان جا به وسيله اعضا ارائه مي گردد"راه حلي بيابند.

در اين تعريف چند نكته اساسي وجود دارد :

1- بارش فكري دانش و فن گروهي است .

2- تلاش فكري و ذهني به طور گروهي صورت مي گيرد تا راه حلي به دست آيد.

3- راه حلهايي براي يك مسئله يا موضوع پيشنهاد مي شود.

4-- بارش فكري"نوعي حمله ذهني به موضوع است كه شركت كنندگان واضح نظر خود را ابراز مي كنند.


قوانين لازم الاجراي روش بارش فكري

1- انتقاد از انديشه هاي غلط يا صحيح افراد ممنوع است زيرا روند فعاليت كند شده و فكر افراد را به  جاي تفكر "به سوي انتقاد سوق مي دهد.

2- قضاوت و ارزشيابي در مراحل بارش فكري"درمورد انديشه و فكر اعضاع ممنوع است زيرا وقت تلف شده واعضا متوجه عمل كرد مي شوند.

3-بايد كميت انيشه ها بيشتر باشد تاانيشه هاي خلاق بشتر شود .

4- اعضاء ميتوانند نظرات ديگر اعضاء را تغيير دهند"مشابه سازي كنند و با ادغام آنها نظر جدي. بدهند

5-به نظرات غير معقول و غير منطقي و بديع و تازه توجه شود 

6- حضور افراد داوطلبانه و اختياري واز روي ميل و علاقه است

7- مشابه سازي نظريات آزاد است . زيرا ممكن است انديشه هاي تازه و بكري به دست آيد.



مراحل روش بارش مغزي

الف- خلاقيت وتوليد انديشه- فعاليت اعضاء باهدايت مسئول جلسه شروع مي شود  ونظرات رامنشي  ياد داشت مي كند.


ب-قضاوت و ارزشيابي-نظرات مشابه ونامناسب حذف ميشود ودرنهايت تعدادي نظريه به صورت پيشنهاد ودست آورد اصلي جلسه اعلام ميشود.



تشكيلات جلسه بارش فكري ( مغزي)

1- رئيس گروه- برنامه ريز و هدايت گر گروه است

2- يك يا جند نفر منشي- نظريات و انديشه هاي جديد را ثبت كرده و در پايان فهرست كاملي به نام افراد  ارائه دهنده تكميل مي كند.

3- اعضاء شركت كننده- بين 10 تا 400 نفر بر اساس دايره اطلاعات متغيير است متغير است

4- مشاهده كنند گان- گاه عده اي در مقام مشاهده گر برجلسه نظارت كرده و برداشتها ي خود را  ياداشت ميكنند ودر ارزشيابي نظر مي دهند.


زمان و طول جلسه بارش مغزي

بين 20 تا 45 دقيقه  ( بر اساس نظر دكتر سيدني)

در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند



*************

4-روش مباحثه اي ( بحث گروهي)

بعضي موضوعات درسي"بر تقويت و افزايش مهارت هاي اجتماعي "كلامي و ارتباطي مبتني است و  اهداف مورد نظر بر آن دسته از مهارتهايي كه ارتباطات فردي و جمعي مؤثرند"تاكيد دارد.ازاين طريق "ارتباطات و تبادل تجربيات"قدرت كلام وبداعت رادردانش آموزان تقويت  مي كنند.

محاسن روش مباحثه اي يا بحث گروهي

1- مفهوم مشاركت و تلاش براي شاگردان روشن مي شود
2- ذهن فراگيران را پويا و فيال مي كند

3- شاگردان در پايان "به ديدگاه هاي مشترك مورد توافق مي رسند
4- معلم نقش راهنما و كنترل كننده را دارد

5- علاقه و انگيزه شاگردان افزايش يافته و تدريس كسل كننده نخواهد شد

6- با مشاهده رفتارها و بحث ها مي توان توانايي هاي شاگردان را سنجيد

7- كم رويي و خجالت شاگردان كاهش مي يابد

8-عواطف دوستي شاگردان تقويت يافته وبهتر همديگر را مي شناسند

9- تفكر انتقادي د رآنان تقويت مي شود

10- ساير توانايي هاي شناختي رشد مي يابد

11- توانايي سخن گفتن و مهارت هاي كلامي پرورش مي يابد

12- آموزش و يادگيري بر استدلال و توجيه منطقي استوار است

سازمان دهي افراد در بحث گروهي

1- معلم نقش هدايتگري را دارد- در ضمن انتخاب روش بحث گروهي" كنترل بحث ها" –شرح وظايف شاگردان  را نيز بر عهده دارد

2-انتخاب يك شاگرد به سمت منشي و سخن گوي گروه تا روند بحث را ثبت كند ود رپايان "كليات و جزئيات آن رابررسي كنند

3-دانش آموزان در مقام شركت كننده گان در بحث گروهي – اگر عدۀ شاگردان كلاس زيا د نبود بهتر است همه در بحث شركت كنند " در غير اين صورت  دانش آموزاني كه ميل دارند انتخاب مي شوند ( حداكثر 20 نفر)

4-در صورت نياز دعوت از صاحبنظران

5- شخصي در سمت ناظر گروه تا بحث ها را سمت دهي كند

6- مشاهده گران بحث گروهي – در صورتي كه تعداد شاگردان بيش از 20 نفر باشد  بقيه بايد مشاهده  گر بحث باشند  و سؤالات و نكته هاي خود رادر جريان بحث ياد داشت مي كنند ودر مرحله بررسي و ارزشيابي سؤالات خود را مطرح مي كنند تا شركت كنندگان پاسخ دهند


مراحل يادگيري در روش بحث گروهي

مرحله اول- انتخاب موضوع بحث –( موضوع مورد توافق يا موضوع بحث انگيز )

مرحله دوم- يافتن زمينۀ مشترك براي بحث-( از طريق يك فيلم يا گردش علمي يا خواندن يك موضوع  از كتاب و...)

مرحله سوم- بيان هدف هاي اموزشي و يادگيري بحث - جهت جلوگيري از هدر رفتن انرژي افراد – گم نشدن هدف - نشستن شاگردان به صورت سميناري و دايره اي جهت افزايش ارتباط بين آنها از طريق تماس مستقيم چشمي

مرحله چهارم- هدايت جريان بحث و گفتگوي اصلي- معلم بعد از صحبت هاي معمولي و معرفي موضوع مورد بحث " بلا فاصله بايد سكوت كند و به شنونده اي خوب در آيد . وظيفۀ اصلي او در بحث گروهي "تحليل و ارزشيابي جريان بحث" منطق" سازمان و صحت مطالب گفته شده است در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند.

**************
5-روش پروژه

اين روش در كسب مهارتهاي اساسي  زندگي فراگيران نقش اساسي دارد درجوامع پيشرفته "يكي از  اهداف برنامه هاي تعليم و تربيت "تكوين شخصيت افراد براي كسب مهارت هاي اساسي زندگي است .در اين زمينه "ارتقاي قدرت مديريت"برنامه ريزي و كنترل"از محورهاي مهم به حساب مي آيد و در جهت نيل به اين اهداف انتخاب اوشهاي فعال تدريس زمينه هاي مناسب را فراهم خواهد آورد .

در روش پروژه فراگيران مقد مات لازم را فراهم مي آورند و براي انجام دادن پروژه برنامه ريزي مي كنند .وبراي اجراي صحيح آن به سازماندهي مي پردازندو طبق اهداف و برنامۀ زماني "موضوع  واگذار شده راشرع مي كنند و به اتمام مي رسانند.

ويژگيهاي روش پروژه

1- روش پروژه مانند واحد كار شاگردان است ولي در پروژه اول ارتباط آن با عواملي كه بايد مورد مطالعه قرار گيرد معين مي شود .

2-مرحله به مرحله بودن كار موجب نظم كنترل مرحله اي مي شود

3- يادگيري بسيار عميق است وپيشرفت شاگردان بسيار زياد و كاملا محسوس است.

4- شاگردان اعتماد به نفس پيدا ميكنند و بين آنها و معلم رابطۀ صحيح آموزشي بر قرار مي شود

5- رفتارهاي اجتماعي مانند"همكاري" تعاون"احساس مسؤ ليت"انضباط دركارها"فعاليت" صبروتحمل عقايد مخالف در شاگردان تقويت مي شود

6- مهرتهاي تحقيق و پژوهش را مي آموزند

7-توانايي ها گوناگون در شاگردان بروز مي كند .

8- فعاليت آموزشي با ميل و رغبت انجام مي شود و تحميلي نيست.

9- بسياري از دشواري هاي تبيتي به دليل فعال بودن شاگردان در ضمن اجراي اين روش از بين مي رود


مراحل روش پروژه

1- تعيين موضوع و هدف توسط معلم يا شاگردان-هدف بايد به صورتي انتخاب شود كه  شاگردان باميل بپزيرند وآن را با تكليف روزانه اشتباه نگيرند

2- ارائه طرح –معلم بايد فرصت لازم را در اختيار شاگردان قرار دهند تا شاگردان با ذوق خود طرح  را تهيه كنند

3- اجرا- معلم نظارت كند تا شاگران طرح را اجراء كنند و بعضي در كار خود قصور نكنند و هيچ طرحي ناتمام نماند

4- قضاوت و ارزشيابي – درپايان اجراي طرح سرگروه ها گزارش خودرا به معلم ارائه مي دهند و سايرشاگردان هم گوش مي دهند و نظريات خود را ابراز مي دارند ومعلم ارزشيابي و پيشنهاد خود را مي گويد در پايان  معلم با توجه به اهداف درس براي شاگردان تكليف معين مي كند.


**************

6-روش گردش علمی


مراحل روش گردش علمي

1- تعيين موضوع و اهداف گردش علمي باطرح اين سؤال كه " چرا به گردش علمي مي رويم ؟.كه جواب اين سؤال"هدف ها و انتظارات را مشخص مي كند و مو ضوعات و مفاهيم درسي را در اولويت قرار مي دهد.

2- تعيين محل گردش علمي  " با طرح اين سؤال كه " براي دست يابي به اهداف مورد نظر بايد به كجا برويم ؟

3- تهيه امكانات "باطرح اين سؤال كه " براي رسيدن به اهداف مورد نظر "به چه وسايل و امكاناتي نياز داريم؟

4- سازماندهي" بر اساس توانايي ها "علايق "و وظايف